23-26 Kasım 2022 | Anfaş Fuar Merkezi - Antalya

Türkiye Tohumcular Birliği (TÜRKTOB) Yönetim Kurulu Başkanı Savaş Akcan ile sektöre dair önemli konuları aktardığı bir söyleşi yaptık.

24-27 Kasım’da Antalya’da 20.kez gerçekleşecek Growtech’te üyeleri ile birlikte yerlerini alan TÜRKTOB Yönetim Kurulu Başkanı Savaş Akcan ile sektöre dair önemli konuları aktardığı bir söyleşi yaptık. Diğer bir yandan Savaş Akcan'ın Başkanı olduğu  ECOSA misyonu ve hedeflerinde, gündem konularından pandeminin tohumculuk sektörüne etkilerini ve tohum ihracatı üzerine konuştuğumuz sohbetimizle sizleri başbaşa bırakıyoruz.

Savaş Akcan 
Türkiye Tohumcular Birliği (TÜRKTOB) Yönetim Kurulu Başkanı
Ekonomik İş Birliği Ülkeleri Tohumcular Birliği (ECOSA) Yönetim Kurulu Balkanı

Türkiye Tohumcular Birliğinin (TÜRKTOB) yapısı hakkında kısaca bilgi verir misiniz?

Türkiye Tohumcular Birliği (TÜRKTOB); o dönemdeki adıyla Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından hazırlanan ve 2006 yılı Aralık ayında Türkiye Büyük Millet Meclisinde (TBMM) kabul edilerek yürürlüğe giren 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu ile kurulmuş, tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşudur.

Kuruluş amacı; Tohumculuk sektörünün geliştirilmesi ile sektörde faaliyet gösteren gerçek veya tüzel kişiler arasında mesleki dayanışma sağlayarak mesleki faaliyetleri kolaylaştırmak, tohumculuk faaliyetinde bulunanların ekonomik ve sosyal haklarının korunmasını sağlamak ve mevzuatla verilen görevleri yerine getirmektir.

TÜRKTOB bünyesinde Bitki Islahçıları Alt Birliği (BİSAB), Fidan Üreticileri Alt Birliği (FÜAB), Fide Üreticileri Alt Birliği (FİDEBİRLİK), Süs Bitkileri Üreticileri Alt Birliği (SÜSBİR), Tohum Dağıtıcıları Alt Birliği (TODAB), Tohum Sanayicileri ve Üreticileri Alt Birliği (TSÜAB), Tohum Yetiştiricileri Alt Birliği (TYAB) 7 birlik yer almaktadır. Toplam üye sayımız 60 bine ulaşmıştır.

Diğer bir yandan Başkanı olduğunuz ECOSA’nın misyonu nedir ve hangi ülkeler Birlik’te yer alıyor?
Ekonomik İş Birliği Ülkeleri Tohumcular Birliği (ECOSA); üyeleri olan ülkeler (Türkiye, Pakistan, İran, Azerbaycan, Kırgızistan, Kazakistan, Afganistan, Türkmenistan, Tacikistan ve Özbekistan) arasında tohum ticaretinin geliştirilmesi amacıyla 2009 yılında Türkiye Cumhuriyeti’nin Uluslararası Nitelikteki Teşekküllerin Kurulması hakkındaki 3335 sayılı kanuna göre kurulmuş olan politik olmayan ve kar amacı gütmeyen sivil bir yapılandır. ECOSA’nın misyonu; üye ülkelerde tohumculuk endüstrisini güçlendirmek ve geliştirmektir.

    Bu misyon doğrultusunda ECOSA’nın hedefleri şunlardır:
    
• Tohumculuk faaliyetlerini kolaylaştırmak,
    • Tohumculuk endüstrisini, ülkesel, bölgesel ve uluslar arası düzeyde harekete geçirmek ve temsil etmek,
    • Üyelerini bilgilendirmek,
    • Üyeleri adına, tohumculuk endüstrisinin menfaatlerini geliştirmek ve imajını güçlendirmek,
    • Ülkesel tohumculuk birliklerinin/ derneklerinin ve tohumculuk şirketlerinin aralarında işbirliği ve bilgi değişimi için ortam oluşturmak.

Tohum ihracatının artması için neler yapılmalıdır?
Tohumculuk sektörümüz bir taraftan iç piyasa ihtiyaçlarımızı karşılarken diğer taraftan da dış pazara açılmanın ve küresel tohum pazarında etkili bir şekilde yer almanın çabası içerisindedir.
Sektör, araştırma ve geliştirme çalışmaları ile katma değeri yüksek, markalaşmış yeni çeşitlere ait tohum ve çoğaltım materyali ve teknolojik ürünlerin dış ticarete konu edilmesi için yoğun çaba sarf etmektedir.

Ancak ihracatımızın arttırılmasında beklenen nihai faydanın sağlanması için, ilgili Bakanlıklar (T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı ve T.C. Ticaret Bakanlığı) tarafından yabancı ülkelerdeki resmi prosedürler konusunda gerekli ticaret, gümrük ve bitki sağlığı anlaşmalarını, mevzuat uyumlarını sağlamalarına ve teknik engellerin ortadan kaldırılmasına ihtiyaç vardır.

T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan ve değişik ülkelere gönderilen risk analiz raporlarının ilgili ülkelerde takibinin yapılması ve raporların kısa sürede sonuçlandırılması; Türkiye’yi o ülkeye tohum ihraç edebilir ülkeler listesine sokacaktır ki, bu ihracatın başlatılması için olmazsa olmaz bir çalışmadır. Tohumda dış ticaretin başlatılması o çeşidin ihraç edilecek ülkede kayıt altına alınmasına bağlıdır. Türkiye’de tescil edilmiş ve ihracat potansiyeli olan çeşitlerin diğer ülkelerde kayıt altına alınmasına yönelik prosedürlerin azaltılması ve mali yönden destek sağlanması önem kazanmaktadır.

Türkiye tohumculuk endüstrisinin çalışmaları dünyada tanınırlık ve güven ortamı açısından olumlu sonuçlar ortaya çıkarmıştır. Ancak atılan bu adımların sürekli olarak Bakanlık ve özel sektör iş birliği içinde takibi gerekmektedir. Bu ise ancak tarım ve ticaret müşavirlikleri ve sektör kanalı ile yerine getirilebilir. Tohumculuk sektörüne ihracat desteği verilmelidir, serbest ticaret anlaşmalarındaki teknik engellemeler kaldırılmalı, ticarette kolaylık sağlanmalı ve anlaşmalara ihracatı artırıcı maddeler konulmalıdır.
Ürünlerin depolama kayıplarını azaltmaya yönelik projeler ve teknikler geliştirilmelidir.

Pandemi döneminde tohumculuk sektöründe olumlu gelişmeler oldu mu? Türk tarımı için bir fırsat olabilir mi?
Pandemi dönemi başlar başlamaz, başta Tarım ve Orman Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı olmak üzere ilgili tüm kurumlarla gerekli iş birliği ve bilgi paylaşım süreçlerini en hızlı şekilde işleterek, tohumculuk sektöründeki tüm işlerin eksiksiz yapılması için gerekli tedbirleri aldık. Çalışma düzenimizi pandemi önlemlerine uygun hale getirdik. Üretim ve ıslah çalışmalarımızda bir eksiklik olmadı. 2020 yılında bitkisel üretim ve tohumluk üretimlerimizde miktar olarak arttı. Türk çiftçisi ve tohumculuk sektörü üzerine düşen görevleri yaptı. Son dönemde artan girdi maliyetlerinin yükünün azaltılması 2021 ve daha sonrası için kendimize yeterlilik anlamında bir sorun yaratacağını düşünmüyoruz. Tohumculukta kullanım desteklerinin 2015 yılından beri ilk kez artması da bize moral verdi. Üretim desteklerinin da artması için elimizden gelen gayreti gösteriyoruz.

Bunun yanında toplumumuzun tarım ve gıdaya verdiği önem arttı. Bu durum tarımın temeli ve en stratejik unsuru olan tohuma ve tohumculuğa olan ilgiyi de yükseltti. Özellikle medyada daha çok gündeme gelmeye başladık. Bu durum sektörümüzün gerçeklerini ve sorunlarını çözüm önerilerimizle birlikte daha çok toplumla paylaşmamıza vesile oldu.


Birlik olarak uzun yıllardır destekçisi olduğunuz Growtech Tarım Fuarı sektöre nasıl katkılar sunuyor, bu yıla dair beklentileriniz nelerdir?
Ülkemizin en köklü tarım fuarlarından biri olan Growtech ile ile kurumsal anlamda çok yakın bir iş birliğimiz var. Her yıl kurumsal stantımızla fuarda yer alıyoruz. Katılımcı ve ziyaretçilerin tohumluk ve tohumculuk sektörüne ilişkin sorularını yanıtlıyoruz. Fuar kapsamında eğitim programları düzenliyor, yine eğitici dokümanlarımızla çiftçilerimle birlikte oluyoruz. Fuar özellikle geniş ürün yelpazesi sunan firmaların yoğun katılımıyla sektörümüz açısından vazgeçilmez bir organizasyon. Tohum ve Teknolojileri konusunda ayrı salonun bulunması da sektörümüz için çok önemli. Tohum, fide, fidan ve teknolojileri alanında üreticimizin aradığı her şeyin bir arada olması, yurt dışından gelen alım heyetlerinin düzenli ziyareti ve tabi ki her yıl artan yerli ziyaretçi sayısı Growtech Fuarı’nın önemini artırıyor.

Fuar kapsamında yurt dışından gelen alım heyetleri ile bire bir görüşme imkânımız oluyor. Son 4 yılda ülkemizin tohum ihracatı 37 milyon dolar, Antalya’dan yapılan tohum ihracatı 3,5 milyon dolar artış gösterdi. Bu artışta Growtech Fuarı’nın katkısı yadsınamaz. Alım heyetlerinin tohum dış ticaretinde hedef pazarlarımız arasından seçilmesi bizler için özel bir avantaj niteliğinde oluyor.

Growtech Fuarı’na önümüzdeki yıllarda çok daha fazla etkinlik ile katılmayı planlıyoruz. Özellikle tohum, fide ve fidancılık ile ilgili hem üretici hem de yurt dışı alım heyetlerine yönelik farklı içeriklerde eğitim, tanıtım ve ticari organizasyonlar yapacağız.

Ayrıca bu yıl 4’ncüsü düzenlenecek Bitki Islahı Proje Pazarı (BIPP) hakkında bilgi verebilir misiniz?
Akdeniz Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi ve diğer kurumlarımızla birlikte tohumculuk sektörünün en önemli konularından biri olan bitki ıslahı konusunda çok önemli bir çalışma yürütüyoruz. Bitki Islahı Proje Pazarı isimli organizasyonumuz AR-GE projesi yapmak isteyen sanayi kuruluşlarının temsilcileri, üniversite öğretim üyeleri ve AR-GE Merkezleri ile teknopark araştırmacılarını bir araya getirerek ortak proje önerisi sunmaları ve ıslah faaliyetlerinin geliştirilmesi amacıyla düzenleniyor. Fuar sırasında da Bitki Islahı Proje Pazarı etkinliğimizi de geliştirmeyi planlıyoruz.

Verdiği bu bilgiler için Savaş Bey’e çok teşekkür ediyoruz. TÜRKTOB üyeleri ve tüm sektör paydaşlarımızla 24-27 Kasım’da Antalya’da buluşmak üzere.

Growtech Özel Röportajlarını,  haber ve yeniikleri takip etmek için e-bültenimize kayıt olun.