23-26 Kasım 2022 | Anfaş Fuar Merkezi - Antalya

 Gübre Üreticileri İthalatçıları ve İhracatçıları Derneği (GÜİD) Yönetim Kurulu Başkanı Metin Güneş ile sektöre dair önemli konuları aktardığı bir söyleşi yaptık.

24-27 Kasım’da Antalya’da 20.kez gerçekleşecek Growtech’te üyeleri ile birlikte yerlerini alan GÜİD'in Yönetim Kurulu Başkanı Metin Güneş ile sektöre dair önemli konuların da yer aldığı bir söyleşi yaptık. Pandemi ile birlikte önemi daha da anlaşılan sürdürülebilir tarım ve gübre sektörü üzerine gerçekleştirdiğimiz sohbetimizle sizleri başbaşa bırakıyoruz.

Metin Güneş
Gübre Üreticileri İthalatçıları ve İhracatçıları Derneği (GÜİD) Yönetim Kurulu Başkanı

Gübre Üreticileri İthalatçıları ve İhracatçıları Derneği (GÜİD), ülkemizdeki gübre sektörünü temsil eden tek sivil toplum kuruluşu. Bu anlamda kısaca GUİD’ten bize bahsedebilir misiniz?

GÜİD, 2003 yılında Antalya’da kurulmuştur. Gübre sektörünün tek sivil toplum kuruluşudur. İlk yıllarında Antalya firmalarından oluşmaktaydı. Bugün Türkiye’nin her yerinden 150’ye yakın üyesi bulunan önemli bir sivil toplum kuruluşu haline  gelmiştir. GÜİD, son yıllarda hem üye sayısı hem de her platformda bilinirliği artmış bir dernektir. Derneğimizin
sektörün gelişmesi, sektörel sorunların çözümlenmesi amacıyla yenilikçi ,
katılımcı ve çözüm odaklı olarak başta T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, kamu ve özel kuruluşlar, üniversiteler, tarımla ilgili sivil toplum kuruluşları başta olmak üzere konuyla ilgili herkesle iletişim ve iş birliği halindedir.

GÜİD başta gübre sektörü olmak üzere, ülkemizde tarımın gelişmesi, birim alanda verim ve kalitenin artması, tarımsal üretiminin her alanında ihracatçı olmak adına  çalışmaya, her anlamda pozitif katkı sağlamaya devam edecektir.

Ülkemizde gübre üretiminin durumu nedir? Bu süreç özellikle maliyetler açısından hammaddesi ithalata dayalı bir sektör olarak sizleri ve çiftçiyi nasıl etkiledi?

Ülkemizde hemen hemen her çeşit gübre üretilmektedir. Fakat gübre ülkemizde de üretilse de hammadde kaynakları bakımından ne yazık ki % 95 dışa bağımlı bir sektördür. İthalata  dayalı bir sektör olması nedeniyle dünyada ki arz talep dengesi dışında ülkemizde gübre fiyatları döviz kuruna bağlı olarak değişmektedir. Son yıllarda Ağustos 2020'de ortaya çıkan TL kayıpları nedeniyle gübre fiyatlarının artması özellikle hububat ekim dönemine denk gelmesiyle gübre kullanımın olumsuz etkilemiştir.

2021 yılında gübre fiyatları döviz artışından ayrı olarak ürün ürün değişmekle birlikte %50-80 arasında artmıştır. Amonyak, sülfürik asit, nitrik asit, fosforik asit gibi gübre hammaddelerinde ki artış, navlun (nakliye,taşıma) ücretlerinde anormal yükseliş, Hindistan başta olmak üzere bir çok büyük tarım ülkesinden gübre talebinin artması gübre fiyatlarının çok önemli ölçüde artmasının başlıca nedenleridir.

Fiyatların hızla artması nedeniyle T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, özel sektör ve GÜİD ile yaptığı toplantılarda gübre kullanımının azalmaması yönünde çalışmalar yapmıştır. Dernek olarak elimizde olmayan nedenlerle artan fiyatların desteklenmesi konusunda görüş bildirilmiştir.  Özel sektör artan fiyatları eski ve yeni fiyat ortalamalı ürün satmaya özen göstererek fiyatların artışından kaynaklı etkiyi azaltmaya çalışmıştır. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı gübreye dekar başına, organik ve organomineral gübre kullananlara da vermiş olduğu tüm destekleri 2 katına çıkarmıştır. Tüm bunlara rağmen gübre fiyatlarından çok yüksek artış ne yazık ki çiftçiyi olumsuz etkilemektedir.

 

Bu süreçte tarımda sürdürülebilirliğin hayati derecedeki önemi çok daha iyi anlaşıldı. Gübre sektörü olarak bu süreci nasıl geçirdiniz?

Tüm dünyayı etkisi altına alan salgın hastalık sürecinde sağlıktan sonra en önem arz eden konu gıda zincirinin aksamaması oldu. Tüm dünya ülkeleri gıdanın kaynağı olan tarım  için yeni politikalar belirlemeye başladı.

Artan dünya nüfusu karşısında azalan tarım alanlarının ne kadar önemli olduğu salgın sürecinde daha da öne çıktı. Bu bağlamda en çok üzerinde durmamız konuların başında tarımda sürdürülebilirlik gelmelidir. Tarımın en temel iki kaynağı toprak ve sudur. Toprak ve suyun hoyratça kullanımının önüne geçilmeli  bilinçli kullanımı konusunda çalışmalar yapılmalıdır. Tarımın her paydaşı her anlamda sürdürülebilir tarımın savunucusu olmalı her türlü çalışmasını bu yönde yapmalıdır.

Toprağın sürdürülebilir kullanımına gübre doğrudan etki etmektedir. Bilinçli gübre kullanımı konusunda bilgilendirmeler yapılmalı, çalışmalar bu yönde olmalıdır.

Salgın sürecinin başlangıcında insanların gıda stoğu yapma isteği , daha çok evlerde kalma mecburiyeti neticesinde tüketimlerin artması tarım ürünlerinin fiyatları bazı ürünler hariç genel olarak iyi seviyelerde seyretti.  Bunun yanı sıra hafta sonu başta olmak yapılan tam kapanmalarda pazar yerlerinin kapanması olumsuz etkilemiştir.

Salgın süresince yapılan kısıtlamalar, kapanmalar da tarımsal faaliyetlerin aksamaması konusu başta T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı olmak üzere herkes tarafından dikkate alınmıştır. Bu kapsamda çıkan genelgelerde tarımsal faaliyetlerde bulunan herkese kolaylıklar sağlanmıştır.

Bitkisel üretimin en önemli ihtiyaçlarının başında gelen gübre sektörü de salgın sürecinde işlerini aksatmadan maske, mesafe ve temizlik kurallarına uyarak devam etmiştir.

2020 yılı verilerine baktığımızda geçmiş 2 yıla göre gübre kullanımında yeniden artış gözükmektedir. 6,7 milyon tonlardan 5,3 milyon tonlara kadar düşen klasik gübre kullanımı yeniden 6 milyon ton kullanımı geçmiştir. 2020 yılında özel gübrelerle birlikte 7 milyon tonun üzerinde gübre kullanılmıştır.

2021 yılı başında artan gübre fiyatlarında artış gübre kullanımını verilen her türlü desteğe rağmen olumsuz etkilemektedir. Gübre kullanımın azalması verimi ve kaliteyi olumsuz etkileyecek olması nedeniyle mutlak suretle önlemlerin alınması gerekmektedir.

Ayrıca 2021 yılının çok kurak gitmesi başta hububat olmak üzere bir çok tarım ürününde önemli ölçüde verim kayıplarına sebep olacaktır.

 

Gübre üretiminin artışının yanında ihracatının yapılması önemli. Bu anlamda ihracatın önünü açacak çalışmalar neler olmalı? Hedef pazarlara yönelik çalışmalarınız var mı?

Hammadde kaynaklarınca dışa bağımlılıkta olsa gübre üretiminin artması konusunun desteklenmesi çok önemlidir..

Hammadde kaynaklarının ithale dayalı olmasının yanında enerji maliyetleri yüksekliği de sektörü olumsuz etkilemektedir. Öncelikle bu iki temel sorunu iyileştirecek adımlar atılmalıdır. Hammadde kaynaklarının ithalatına kolaylıklar sağlanmalı, destekler verilmelidir. Üretim esnasında yüksek maliyet oluşturan girdilerinde uygun hale getirilmesi gerekmektedir.

Kaynakların ülkemizde işlenmesi, üretilmesi başta istihdam olmak üzere bir çok alanda ülke ekonomisine katkı sağlayacaktır. Gerekli desteklerin sağlanarak, üretimin ülkemizde yapılması hem çiftçimize uygun ürün kullanımını sağlayacak, hem de gübre üreticilerine uluslararası pazarda rekabet şansı sunacaktır.

Mevcut durumda Üretmiş olduğumuz gübrenin % 10’luk kısmını ancak ihracat yapabiliyoruz. Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de özel gübre tüketimi artmaktadır. Ülkemizde son yıllarda özel gübre üreten firma sayısı artmaktadır. Bu firmalarla birlikte özellikle ihracat yapılan ülke sayısında önemli ölçüde artışlar kaydedilmektedir. Daha çok Avrupa firmalarının hakim olduğu Kuzey Afrika ülkeleri, Ortadoğu Ülkeleri, Balkanlar gibi pazarlar da son yıllarda Türk firmalarının öne çıkması bizim için gurur kaynağıdır.

GÜİD olarak ortak Pazar araştırmaları yapmak, bir çok fuara birlikte katılmak, teknolojiler ve yenilikler konusunda fikir alışverişleri yapmak gibi bir çok konuda başkanlığını yaptığım bu 2.dönemde bir çok çalışmamız olacaktı. Ancak salgın sürecinde ne yazık ki bu konuda daha yavaş ilerliyoruz.  Gübre üretiminin desteklenmesinin yanında ihracat ile ilgili desteklerin artması sektörün gelişiminde önemli rol oynayacaktır.

GÜİD olarak, ihracatçı birlikleri, ticaret ve sanayi odaları başta olmak üzere STK’larla ortak çalışmalar yapmakta görüş alış verişinde bulunmaktayız.

 

Dünyada ne tür gübre çeşitleri kullanılıyor, bu konuda inovatif çalışmalar var mı, bunun Türkiye’deki yansımaları nelerdir?

Gübreleri azotlu, fosforlu, potasyumlu kimyasal  gübreler, farklı içeriklerde organik gübreler, yada yapısına göre katı, suda çözünür, sıvı gübreler, kullanım şekline göre taban, üst, damla sulama veya yaprak gübreleri şeklinde farklı farklı sınıflarda değerlendirebiliriz.

Tüm dünyada gübre denilince akla üre, amaonyum nitrat, amonyum sülfat DAP, potasyum sülfat gibi azotlu, fosforlu ve potasyumlu kimyasal gübreler gelmektedir.

Son yıllarda tüm dünyada ortak eylem planları özellikle doğanın korunması konuları global pazarda etkilerini göstermektedir. Özellikle UN Global Compact kuralları çerçevesinde tüm firmalar ve pazar paydaşları kendilerini ve üretimleriyle satış faliyetlerini bu yönde organize etmeye çalışıyorlar. Değişik kontroller ve yaptırımlar bu çercevede gelişecek gibi görünüyor. Doğaya dost , çevre kirliliklerine daha az etki eden gübreler öne yavaş yavaş öne çıkıyor.

Azot inhibütörlü gübreler, Üre formaldehit, IBDU ve CDU bileşikleri içeren yavaş salınımlı gübreler, polimer veya reçine kaplı kontrollü salınımlı gübreler, mikro granül, mikrobiyal gübreler, nano teknoloji gübreler gibi bir çok yeni ve öncelikle çevreci ürünler tüm dünyada olduğu gibi ülkemiz de de pazar payına sahip olmaya başlıyor.

Ülkemiz topraklarının önemli bir sorunu da organik maddenin az olmasıdır. Son 2 yıldır organik ve organomineral gübre kullanımına verilen destek bu nedenle önemlidir.

 

Dernek olarak uzun yıllardır destekçisi olduğunuz Growtech Tarım Fuarı sektöre nasıl katkılar sundu, bu yıla dair beklentileriniz nelerdir?

Bizim açımızdan yani gübre sektörü açısından geçmiş yıllara baktığımızda Growtech Tarım fuarı hep olumlu olmuştur. Öncelikle her fuarda derneğimize vermiş olduğunuz stant için teşekkür ederiz.

Geçmiş yıllardaki her fuarda özellikle yabancı ziyaretçi sayısının fazla olması ihracat yapmak isteyen meslektaşlarımıza oldukça fayda sağlamıştır. Yeni ürün tanıtmak isteyen meslektaşlarımız yurt içinden tarım paydaşı ziyaretçileriyle iş birlikleri sağlamıştır.

2020 yılında salgın nedeniyle yapılamayan fuarın 2021 yılında yapılacağını ümit ediyoruz. Son zamanlarda azalan vaka sayısının fuar dönemine kadar daha çok azalması fuara katılımcı anlamında pozitif etki yapacaktır. Süreçten kaynaklı olumsuz bir durum olmadığı sürece Growtech Tarım fuarı her yıl olduğu gibi bu yılda tarıma bereket getirecektir.

GÜİD olarak Growtech fuarının sektörümüze ve tarıma bundan önce olduğu gibi değerli katkılar sunacağından eminiz.

Fuarın sağlıkla yapılmasını ülkemize ve tarım sektörüne hayırlı olmasını temenni ederim.

 

Son olarak özellikle sizin eklemek istedikleriniz varsa, memnuniyetle değerlendirmek isteriz.

İnsanoğlunun temel ihtiyacı olan gıdanın kaynağı tarım her ülke için birincil konu olması kaçınılmazdır. Bir çok üründe dünyanın en çok  üreticisi, bir çok üründe en çok kendi kendimize yetecek durumdayız. 3 tarafı denizle çevrili , dört mevsimin yaşandığı, çok iyi bir biyo çeşitliliğe sahip bir ülkeyiz. Uzun vadeli planlı politikalar üzerinde çalışmalı sahip olduğumuz tarımsal imkanları fırsata çevirmeliyiz. Gerekli planlamaları yapmaz, sorunlarımıza çözüm bulmazsak fırsatı kaçıracağımız gibi gıda tedarikinde zorluklar yaşayan riskli ülkeler arasına gireriz.

Tarımsal ürünlerimizi katma değer yüksek marka haline gelmiş ürünler haline getirerek tüm dünyaya pazarlamalıyız. Üreticilerimize bilinçli tarım eğitimleri vermeli, teknoloji ile birlikte her alanda verim ve kaliteyi artırmalıyız.

Tarım Atatürk’ünde dediği gibi ‘’Milli ekonominin temelidir.’’ Ülkemizin kalkınmasındaki en önemli kaynaktır. Zengin topraklarımızı en iyi şekilde değerlendirmeliyiz. Maliyet oluşturan unsurları iyileştirmeli, destekleri artırmalıyız. Gerek tarıma dayalı sanayi gerekse tarımsal ürünlerde  ihracatçı olmak için her türlü imkana sahip olduğumuz gerçeğini bir an olsun aklımızdan çıkarmamalı tarımda lider bir ülke olmak için var gücümüzle çalışmalıyız.

Verdiği bu bilgiler için Metin Bey’e çok teşekkür ediyoruz. GUİD üyeleri ve tüm sektör paydaşlarımızla 24-27 Kasım’da Antalya’da buluşmak üzere.

Growtech Özel Röportajlarını,  haber ve yeniikleri takip etmek için e-bültenimize kayıt olun.